اغلب، وقتی افراد میفهمند که در انتظار اولین فرزند خود هستند، هیجانزده میشوند. البته احساسات دیگری هم میآیند و میروند. پرسشهایی شکل میگیرند؛ مانند:
«آیا واقعاً شیردهی با شیر مادر بهتر است؟ اگر نتوانم چه؟»
یا «چطور میشود یک نوزاد را نیمهشب به خواب برد؟»
این پرسشها و پرسشهای مشابه آنها مهم هستند. اما دو پرسش بسیار مهم اغلب نادیده گرفته میشوند:
«فرزندپروری چیست؟» و «والد بودن واقعاً به چه معناست؟»
درک ماهیت واقعی فرزندپروری میتواند به شما کمک کند تعریف معنادار و شخصی خودتان را از فرزندپروری بسازید؛ تعریفی که در طول فراز و نشیبهای شگفتانگیز مسیر والدگری، راهنمای شما خواهد بود.
فرزندپروری چیست؟
بررسی تعریفهای لغتنامهای از فرزندپروری (parenting) نقطهٔ شروع مفیدی است. منابعی مانند Merriam-Webster، Cambridge Dictionary، Collins Dictionary و Dictionary.com همگی فرزندپروری را به شیوهای بسیار مشابه تعریف میکنند.
با ترکیب این منابع رسمی، تعریف فرزندپروری شامل عناصر زیر میشود:
- فرایند بزرگکردن کودک از تولد تا رسیدن به بزرگسالیِ مستقل
- تسهیل رشد و پرورش کودک در تمام مراحل رشد
- مراقبت و پرورش کودک
- انجام مسئولیتهای والدینی که با بزرگکردن کودک همراه است
- عمل مراقبت از کودک، نه صرفاً پیوند زیستی با او
- ایجاد یک محیط سالم در طول رشد کودک؛ یعنی انجام اقداماتی برای تضمین رشد اجتماعی و آموزش، مطابق با ارزشهای شما
- فراهمکردن یک زندگی خانگی با ثبات مالی (توجه: این به معنای ثروتمند بودن نیست)
- سازگار شدن با نیازهای در حال تغییر کودک در طول رشد و تکامل
این تعریفها دقیق و مفید هستند و تا حدی روشن میکنند که فرزندپروری چیست. با این حال، این تعاریف تا حدی خشک و سیاهوسفید هستند و فرزندپروری را شبیه یک چکلیست ساده نشان میدهند. از این منظر، آنها برای یک آموزش عمیق فرزندپروری کافی نیستند. فرزندپروری را همچنین میتوان بر اساس معنایی که برای والدین دارد توصیف کرد.
والد بودن به چه معناست؟
فرزندپروری خوب فقط رسیدگی ماشینی و خودکار به نیازهای کودک نیست. اگرچه این مراقبت حیاتی است، اما تنها بخش فرزندپروری محسوب نمیشود.
انجمن روانشناسی آمریکا (APA) سه هدف اصلی برای فرزندپروری معرفی میکند که تنها هدف اول به نیازهای اولیه مربوط میشود:
- سالم و ایمن نگهداشتن کودکان
- آمادهکردن آنها برای بزرگسالی مستقل
- آموزش ارزشهایی که با فرهنگ والدین همخوان است
بهطور مشابه، سازمان Proud 2 Parent (۲۰۱۷) این مفاهیم را بهعنوان تعریفهای فرزندپروری معرفی میکند:
- برآوردهکردن نیازهای پایه
- محافظت
- آمادهسازی
- عشق
- هدایت و رهبری
ایمن و سالم نگهداشتن کودکان و تأمین نیازهای اولیه، نیازهای حیاتی بقا هستند. اما فرزندپروری شامل مأموریتهای دیگری هم هست؛ مسئولیتهایی که به آن معنایی عمیقتر میبخشند.
آمادهسازی برای بزرگسالی
آمادهکردن کودک برای بزرگسالی، نقش محوری والد است. عبارتی که این مفهوم را خوب توضیح میدهد این است:
«شما در حال بزرگکردن یک کودک نیستید؛ شما در حال پرورش یک انسان بزرگسال هستید.»
هر روز، والدین انتخابهایی میکنند و آگاهانه عمل میکنند تا به شکلگیری شخصیت کودک کمک کنند؛ شخصیتی شامل احترام، مسئولیتپذیری، انگیزه و مهارتهایی که او را هم در کودکی و هم در بزرگسالی موفق میسازد.
رهبری و هدایت نیز با این آمادگی مرتبط است. اعمال والدین بسیار گویاتر از کلمات آنهاست؛ در واقع، الگو بودن بسیار مؤثرتر از سخنرانی کردن است.
معنا و لذت در فرزندپروری
اگرچه این مسئولیتها سنگین به نظر میرسند و نیازمند مهارتهای متعدد فرزندپروری هستند، اما در عین حال لذتبخش نیز هستند. این آمادگیها اغلب از طریق با هم بیرون رفتن، با هم بازی کردن و بهطور کلی با هم زندگی کردن شکل میگیرند. آمادگی یعنی عمل کردن.
این اقدامات میتوانند پیوندهای قوی والد–فرزند ایجاد کنند و به فرزندپروری معنا ببخشند.
عشق بیقیدوشرط
معنای فرزندپروری، شاید حتی قویتر از آمادگی، در عمل و نگرش عشق بیقیدوشرط نهفته است. بزرگکردن کودک میتواند چالشبرانگیز و پر از لحظات سخت باشد؛ اما وقتی رابطه بر پایهٔ عشق بنا شده باشد، پیوندی شکل میگیرد که حتی در زمان اختلاف و بحث نیز شما را به هم نزدیک میکند.
دوست داشتن کودکان، آنها را پرورش میدهد و به شکوفاییشان کمک میکند. یک آغوش، یک بوسه روی سر، خنده و لذتِ با هم بودن، شاید بهترین توصیف از معنای فرزندپروری باشد. این همان چیزی است که فرزندپروری در اصل دربارهٔ آن است.
